กระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม (Engineering Design Process) คือ กระบวนการคิดและแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบ โดยใช้ความรู้ทางวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และเทคโนโลยี เพื่อสร้างหรือพัฒนาชิ้นงาน วิธีการ หรือระบบให้สามารถตอบสนองความต้องการและแก้ปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพ
1. ระบุปัญหา (Identify the Problem)
2. รวบรวมข้อมูลและแนวคิดที่เกี่ยวข้อง (Related Information Search)
3. ออกแบบวิธีการแก้ปัญหา (Solution Design)
4. วางแผนและดำเนินการแก้ปัญหา (Planning and Development)
5. ทดสอบ ประเมินผล และปรับปรุง (Testing, Evaluation and Design Improvement)
6. นำเสนอผลการแก้ปัญหา (Presentation)
สำรวจสถานการณ์หรือปัญหาที่เกิดขึ้น
วิเคราะห์สาเหตุของปัญหา
กำหนดเป้าหมายในการแก้ปัญหา
ระบุข้อจำกัด เช่น งบประมาณ เวลา วัสดุ หรือสถานที่
ปัญหาคืออะไร?
เกิดจากสาเหตุใด?
ใครได้รับผลกระทบ?
มีข้อจำกัดอะไรบ้าง?
โรงเรียนมีปัญหาขยะพลาสติกจำนวนมาก ทำให้เกิดมลภาวะและสิ้นเปลืองทรัพยากร จึงต้องหาแนวทางลดปริมาณขยะพลาสติก
ศึกษาข้อมูลจากหนังสือ อินเทอร์เน็ต หรือผู้เชี่ยวชาญ
รวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับปัญหา
ศึกษาวิธีแก้ปัญหาที่มีอยู่แล้ว
วิเคราะห์ข้อดีและข้อเสียของแต่ละแนวทาง
หนังสือและบทความ
เว็บไซต์ทางวิชาการ
การสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญ
การสำรวจและการสังเกต
ศึกษาวิธีการรีไซเคิลพลาสติก การจัดการขยะในโรงเรียน และเทคโนโลยีที่ช่วยคัดแยกขยะ
ระดมความคิด (Brainstorming)
สร้างแนวทางแก้ปัญหาหลายรูปแบบ
วาดภาพร่างหรือออกแบบชิ้นงาน
เปรียบเทียบและเลือกแนวทางที่ดีที่สุด
สามารถแก้ปัญหาได้จริง
ใช้งบประมาณเหมาะสม
ใช้งานได้สะดวก
มีความปลอดภัย
คุ้มค่าและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
ออกแบบถังคัดแยกขยะอัตโนมัติที่สามารถแยกขยะพลาสติก กระดาษ และโลหะได้
วางแผนการทำงาน
กำหนดวัสดุและอุปกรณ์
กำหนดระยะเวลาในการดำเนินงาน
สร้างต้นแบบตามแบบที่ออกแบบไว้
เห็นภาพการทำงานจริง
ตรวจสอบจุดบกพร่องได้ง่าย
ลดความเสี่ยงก่อนผลิตจริง
สร้างต้นแบบถังคัดแยกขยะจากกล่องพลาสติก เซนเซอร์ตรวจจับ และไมโครคอนโทรลเลอร์
ทดลองใช้งานต้นแบบ
เก็บข้อมูลผลการทดลอง
วิเคราะห์ปัญหาและข้อผิดพลาด
ปรับปรุงแก้ไขแบบหรือชิ้นงาน
ประสิทธิภาพการทำงาน
ความปลอดภัย
ความคงทน
ความสะดวกในการใช้งาน
ความคุ้มค่า
ทดลองคัดแยกขยะ 100 ชิ้น พบว่าระบบแยกถูกต้องเพียง 80% จึงปรับปรุงเซนเซอร์ให้แม่นยำขึ้น
จัดทำรายงาน
สร้างโปสเตอร์หรือสไลด์นำเสนอ
อธิบายขั้นตอนการทำงาน
แสดงผลการทดสอบและประโยชน์ของชิ้นงาน
ฝึกทักษะการสื่อสาร
ได้รับข้อเสนอแนะจากผู้อื่น
สามารถนำไปพัฒนาต่อยอดได้
นำเสนอผลงานถังคัดแยกขยะอัตโนมัติต่อครูและเพื่อน พร้อมสาธิตการใช้งานจริง
ภาพที่ 52 สรุปกระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม
OpenAI. (2026). อินโฟกราฟิกสรุปกระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม [ภาพที่สร้างโดยปัญญาประดิษฐ์ ChatGPT]. ChatGPT. https://chatgpt.com